e-Fatura ve gerçek zamanlı raporlama gibi vergi kontrol girişimleri, dünya çapındaki hükümetler tarafından vergi kaçakçılığını ve kayıplarını azaltmak adına giderek yaygınlaşıyor. Birbiriyle oldukça benzer olan bu sistemler dünyanın pek çok yerindeki vergi otoriteleri tarafından adeta bir domino etkisi gibi hızla ve etkili şekilde kabul ediliyor.
Vergi denetimi amacıyla bu tür uygulamaları yürürlüğe alan en iyi örneklerden biri, Latin Amerika.
Latin Amerika, ilk etapta kağıt faturalara izin verirken, KDV mevzuatını zorunlu kılarak kağıt fatura kullanımını kanunen yasakladı ve e-fatura kullanımını zorunlu hale getirdi.
Başta Orta Asya olmak üzere dünyanın diğer bölgelerinde buna benzer gelişmeler meydana geliyor.
Orta Asyadaki Gelişmeler
Kazakistan’ın e-faturayı zorunlu hale getirmesi üzerine şimdi de Özbekistan ve Kırgızistan, e-fatura uygulamasını zorunlu hale getirmeyi planlıyor. Her iki ülke de, pilot projeler ile faturaların dijitalleştirilme süreçlerini başlattı. Kırgızistan’ın gönüllülük esasına dayalı projesinin aksine Özbekistan; ülkenin çeşitli bölgelerindeki işletmelerin projeye katılımını zorunlu tutuyor.
2015 yılında e-fatura mevzuatını kabul eden ve uygulama kapsamını kademeli olarak arttırarak uygulamaya geçiren ilk ülke olarak Kazakistan; Orta Asya’daki e-fatura trendine öncülük etmekte.
Kazakistan’da 1 Ocak 2019 yılı itibariyle, vergi mükelleflerinin devlet portali üzerinden e-faturalarını işlemesini gerektiren bir sistem ile uygulama zorunlu hale getirildi.
Özbekistan ve Kırgızistan da, Kazakistan’dakine benzer bir sisteme geçiş yapmayı planlıyor.
Özbekistan, Ekim 2018 – Şubat 2019 arasındaki dönemi kapsayan pilot proje aşamasını başarıyla tamamlayarak, e-fatura uygulamasını 1 Ocak 2020 tarihinden itibaren zorunlu kılacak olan yönetmeliği kabul etti.
Kırgızistan’da 2018 yılındaki e-fatura mevzuat değişikliklerinin ardından, 1 Temmuz 2019 tarihinde elektronik KDV faturalarına ilişkin bir pilot proje başlatıldı ve bu projenin, 1 Ocak 2020 tarihine kadar tamamlanması bekleniyor.
Bu pilot proje ise gönüllülük esasına dayalı olduğundan, işletmeler için zorunluluk arz etmeyecek.
Kırgızistan Devlet Vergi İşleri Genel Müdürlüğü, elektronik imza hususunu da içeren elektronik vergi bildirim gerekliliklerini açıkladı. Buna göre, vergi mükelleflerinin elektronik KDV faturası düzenleyebilmeleri için elektronik imzalarının olması gerekiyor. E-fatura sistemine geçmeden önce, resmi bilgi sistemine yönelik planlara son halini vermeyi amaçlayan Kırgız hükümeti, proje süresince geri bildirimler topluyor.
İçinde bulunduğumuz dijitalleşme sürecinde, vergi açığı konusunda alınan önlemlerin değeri giderek artmakta. Bu sebeple, ilgili kuruluşların da dijital vergi dönemine uyum sağlaması gerekiyor.
